7 พฤษภาคม 2506 คณะสงฆ์ในนครโฮจิมินห์จัดงานวันวิสาข บูชา รัฐบาลเวียดนามใต้สั่งห้ามจัดงานและห้ามประดับธงพุทธศาสนา ส่วนที่ประดับไปแล้วให้เผาทิ้ง

รัฐบาลเวียดนามใต้สั่งให้ปราบชาวพุทธที่ออกมาประท้วงในฐานะศัตรูของพระเจ้า ตำรวจขับรถบรรทุกฝ่าเข้าไปกลางขบวน ทำให้มีพระภิกษุสงฆ์มรณภาพ 70 รูป พุทธ ศาสนิกชนตาย 30 คน บาดเจ็บอีกเป็นจำนวนมาก

รัฐบาลเวียดนามใต้ประกาศว่า ผู้เดินขบวนเป็นคอมมิวนิสต์ พระสงฆ์และแม่ชีเป็นแนวร่วมคอมมิวนิสต์ที่ต้องการทำลายศาสนา และเป็นผู้ขว้างระเบิดทำลายโบสถ์คริสต์

ซีไอเอสั่งให้หน่วยรักษาความปลอดภัยแห่งชาติตรวจสอบข่าวสารที่ส่งออกไปนอกเวียดนามอย่างเข้มงวด เพราะไม่ต้องการให้กระเทือนสถานภาพของรัฐบาลโงดินห์เดียม

พระมหาเถระติชกวางดึ๊กประท้วงด้วยการจุดไฟเผาตัวต่อหน้าผู้สื่อข่าวต่างประเทศในท่าขัดสมาธิ นั่งตัวตรงอย่างสงบ ไม่มีกิริยาดิ้นรนใดๆทั้งสิ้น จนร่างท่านดำเป็นตอตะโก ลูกศิษย์จึงนำธงธรรมจักรมาห่อสรีระที่เหลือ และนำไปที่วัด

นางโงดินห์นู น้องสาวของประธานาธิบดีโงดินห์เดียมประกาศว่า “ถ้าชาวพุทธจะย่างตัวเองอีก เราจะสนับสนุน” ทำให้มีพระสงฆ์สามเณรและแม่ชีอีกหลายรูปประท้วงด้วยการเผาตัวตายเพื่อต้องการสื่อสารให้โลกรู้ว่ารัฐบาลเวียดนามใต้กีดกันพุทธศาสนา เช่น พระติชดึ๊กฟง พระติชเตียวเยียว พระติกวางเฮือง พระติชเทียนมี สามเณรติชชันตู แม่ชีคือกวาง ฯลฯ

มีหลายคนประท้วงด้วยการทำร้ายตัวเอง เช่น นางสาวโมทอต นิสิตมหาวิทยาลัยเว้ ใช้ขวานสับมือซ้ายของตนเองจนขาด

รัฐบาลเวียดนามใต้ประกาศกฎอัยการศึก และจับชาวพุทธเป็นจำนวนมาก ทหารตำรวจเวียดนามใต้ใช้พานท้ายปืนตีพระขณะกำลังสวดมนต์ตามวัดต่าง ๆ บางคนก็จับพระโยนมาจากที่สูงให้ศีรษะกระแทกพื้นหินด้านล่าง

รัฐบาลเวียดนามใต้จับและกวาดต้อนบุคลากรทางศาสนาพุทธเหมือนกวาดต้อนสัตว์

ต่อมารัฐบาลโงดินห์เดียมถูก นายพลเหงียนคานห์ซึ่งเป็นชาวพุทธปฏิวัติ นายพลเหงียนคานห์ตั้งรัฐบาลและได้เป็นประธานาธิบดีในช่วงเวลาสั้นๆ จากนั้นชาวคริสต์ที่ชื่อนายพลเหงียนวันเทียวก็เป็นประธานาธิบดียาวนานถึง 6 ปี

ปัจจุบันมีมหาวิทยาลัยทางพุทธศาสนาในเวียดนามหลายแห่ง เช่น มหาวิทยาลัยดึกซู (ฮานอย) มหาวิทยาลัยเว้เหงียม (เว้) และมหาวิทยาลัยหว่านฮั่งห์ (โฮจิมินห์)

นอกจากจั่ว หรือตื้อ ซึ่งหมายถึงวัดพุทธ จะมีกระจายอยู่แทบทุกจังหวัดในเวียดนามในทุกวันนี้แล้ว ยังมีวัดแบบเวียดนามไปตั้งอยู่ในหลายประเทศ เช่น ศูนย์เซนหมู่บ้านพลัมที่ฝรั่งเศส ซึ่งตั้งโดย ท่านติช นัท ฮันห์ที่อังกฤษก็มีวัดเวียดนาม วัดหลินเซิน ฯลฯ

ที่แคนาดาก็เช่น วัดเหลี่ยนหัว วัดตำเบ๋าซอน ฯลฯ ที่ออสเตรเลียก็เช่น วัดฟาบหัว วัดกวางหมินห์ ฯลฯ ที่ไทยก็เช่น วัดเพื้อกเดี้ยนตื่อ (เขตร์นาบุญญาราม) อ.เมืองจันทบุรี วัดตื้อเต๊ตื่อ (โลกานุเคราะห์) เขตสัมพันธวงศ์ กทม. ฯลฯ

นำเรื่องพุทธศาสนาในเวียดนามมารับใช้ถึง 2 วัน เพราะต้องการแสดงความอาลัยต่อการมรณภาพของพระติช นัท ฮันห์ เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา การมรณภาพของพระติช นัท ฮันห์ เป็นการสูญเสียผู้นำทางจิตวิญญาณที่ทรงอิทธิพลท่านหนึ่งของโลก

นอกจากนั้นยังอยากรับใช้ผู้อ่านท่านที่เคารพให้ได้รับทราบถึงความยากลำบากของชาวพุทธเวียดนามในบางยุคบางสมัยอีกด้วยครับ.