วันที่ ๑๒ พ.ย. ๖๙ มีหนังสือเวียนถึงผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดลงนามโดย นายสุพัฒน์ เมืองมัจฉา ผู้อำนวยการกองพุทธศาสนสถาน ปฎิบัติราชการแทนผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ เรื่อง การสร้างวัดกรณีขอยกเว้นหลักเกณฑ์ คามข้อ๕ (๑)(๓)(๕) แห่งกฎกระทรวงการสร้างการตั้ง การรวม การย้าย และการยุบเลิกวัด การขอรับพระราชทานวิสุงคามสีมา และการยกวัดร้างขึ้นเป็นวัด มีพระภิกษุอยู่จำพรรษา พ.ศ.๒๕๕๙ ความว่า

ด้วยกฎกระทรวง การสร้าง การตั้ง การรวม การย้าย และการยุบเลิกวัด การขอรับ พระราชทานวิสุงคามสีมา และการยกวัดร้างขึ้นเป็นวัดมีพระภิกษุอยู่จำพรรษา พ.ศ. ๒๕๕๙ หมวด ๑ การสร้างวัด วรรคสอง กำหนดว่า ในกรณีที่มีความจำเป็นตามสภาพแห่งท้องที่ ผู้ขออนุญาตสร้างวัด จะขอยกเว้นหลักเกณฑ์ตามข้อ ๕(๑) (๓) หรือ(๕) ก็ได้ โดยต้องระบุเหตุผล ความจำเป็น และประโยชน์ ที่ประชาชนในท้องถิ่นจะได้รับจากการสร้างวัดนั้นประกอบไว้กับคำขอสร้างวัด ซึ่งได้กำหนดระเบียบเกี่ยวกับ หลักเกณฑ์การพิจารณาคำขอและเอกสารประกอบคำขอสร้างวัด เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงานไว้ใน ระเบียบสำนักงานพระะพุทธศาสนาแห่งชาติ ว่าด้วยหลักเกณฑ์การพิจารณาคำขอเพื่อสร้างวัด พ.ศ. ๒๕๖๑

ซึ่งเมื่อพิจารณาถึงคำว่า “กรณีทีมีความจำเป็นตามสภาพแห่งท้องที่” ตามข้อ ๕ วรรคสอง ตามกฎกระทรวง การสร้าง การตั้ง การรวม การย้าย และการยุบเลิกวัด การขอรับพระราชทานวิสุงคามสีมา และการยกวัดร้างขึ้นเป็นวัดมีพระภิกษุอยู่จำพรรษา พ.ศ. ๒๕๕๙ มีประเด็นที่ต้องพิจารณาประกอบข้อยกเว้นหลักเกณฑ์ การสร้างวัดเพิ่มเติมดังนี้

๑. กรณีที่ผู้ขออนุญาตสร้างวัดจะขอยกเวันหลักเกณฑ์ข้อ ๕(๑) คือที่ดินที่ใช้เป็นสถานที่ สร้างวัดต้องมีเนื้อที่ไม่น้อยกว่าหกไร่ ที่ดินดังกล่าวต้องสามารถจัดแบ่งพื้นที่ได้อย่างเหมาะสม และเพียงพอต่อการประกอบกิจกรรมทางศาสนาของพุทธศาสนิกชนแล้ว ต้องพิจารณารวมถึง ข้อจำกัดต่าง ๆ ในการจัดหาที่ดินผืนใหญ่ เช่น ที่ดินนั้น ๆ อยู่ในเขตซึ่งที่ดินมีมูลค่าสูง หรือไม่สามารถหาซื้อที่ดินเพิ่ม หรือ ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีสภาพภูมิประเทศจำกัด และไม่สามารถขยายพื้นที่ออกไปได้อีก เช่นบนเกาะ หรือเชิงเขา ฯลฯหรือที่ดินนั้น ๆ เพียงพอต่อการสร้างเสนาสนะพื้นฐาน ได้แก่ ศาลาการเปรียญ กุฏิสงฆ์ และมีที่ว่างสำหรับประกอบศาสนกิจสำคัญหรือไม่ เป็นต้น

๒. กรณีผู้ขออนุญาตสร้างวัดจะขอยกเว้นหลักเกณฑ์ข้อ ๕(๓) คือกรณีประชาชนในท้องถิ่นน้อยกว่า ๑,๐๐๐ คน จะต้องพิจารณาว่าที่ดินที่ขอสร้างวัดอยู่ในพื้นที่ทุรกันดารหรือพื้นที่ห่างไกล หรืออยู่ในพื้นที่ที่ชุมชนนับถือศาสนาอื่นเป็นส่วนใหญ่นั้น หากการที่มีวัดนั้นตั้งขึ้นเป็นศูนย์กลางทางจิตใจ เพียงแห่งเดียวในตำบลหรือหมู่บ้านนั้นจะเป็นประโยชน์ต่อพื้นที่ หรือช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่ ชุมชนนั้น ๆ หรือไม่ และประชาชนมีความผูกพันเชิงประวัติศาสตร์ หรือมีฐานะทางเศรษฐกิจที่พร้อม จะอุปถัมภ์วัดให้เจริญได้หรือไม่

๓. กรณีผู้ขออนุญาตสร้างวัดจะขอยกเว้นหลักเกณฑ์ข้อ ๕ (๕)คือ กรณีตั้งอยู่ห่างจากวัดอื่น น้อยกว่า ๒ กิโลเมตร จะต้องพิจารณาว่าที่ดินที่ขอสร้างวัดตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีประชาชนอาศัยอยู่หนาแน่น หรือพิจารณาจากสภาพภูมิประเทศ เช่น ภูเขา แม่น้ำ ลำคลอง ฯลฯ เส้นทางคมนาคมไม่สะดวกหรือมีอุปสรรค ธรรมชาติขวางกั้นการคมนาคม ทำให้การเดินทางไปวัดอื่นที่ไกล้ที่สุดลำบากหรือไม่ และพื้นที่นั้น ๆ มีประชากรหนาแน่น หรือไม่ อย่างไร

ในการนี้ เพื่อให้การพิจารณาการยกเว้นหลักเกณฑ์ในการขออนุญาตสร้างวัดมีความเหมาะสม วัดที่ได้รับการจัดตั้งขึ้นมามีความมั่นคงถาวร เป็นประโยชน์ต่อประชาชนในท้องถิ่นอย่างแท้จริง..